Η Γάτα
Image default
Cat's Curiosity

Προσκυνηματικός τουρισμός μετά ισραηλινής προπαγάνδας

Το εξαιρετικό και άκρως ενημερωτικό άρθρο είναι της Δέσποινας Λαλάκη – Κοινωνιολόγος που διδάσκει στο Πανεπιστήμιο της Πόλης της Νέας Υόρκης – CUNY, και δημοσιεύτηκε στην efsyn.gr 

Πρώτη στάση Ναμπλούς. Η εντολή της ξεναγού, αμέσως μόλις αντιλήφθηκε ότι κάποιοι φωτογραφίζαμε τα ισραηλινά φυλάκια και σημεία ελέγχου (checkpoints) που περικλείουν την πόλη, ήταν ρητή: «Κατεβάστε τα κινητά! Όχι φωτογραφίες!»

Στη Ναμπλούς –σημαντικό εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο αλλά και εστία αντίστασης για τους Παλαιστίνιους στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, 50 χιλιόμετρα περίπου βόρεια από τα Ιεροσόλυμα– θα επισκεπτόμασταν το μαρτυρικό προσκύνημα του Φρέατος του Ιακώβ.

Στη συγκεκριμένη τοποθεσία, σύμφωνα με το πρόγραμμα της Πειραϊκής Εκκλησίας, «πραγματοποιήθηκε ο διάλογος του Κυρίου με την Σαμαρείτισσα και το 1979 εσφάγη ο ηρωικός ηγούμενος της Μονής Αγιος Φιλούμενος ο Κύπριος».

Στον δρόμο για την εκκλησία, οι φωτογραφίες Παλαιστίνιων αγωνιστών, ένοπλοι στις περισσότερες από αυτές, αναρτημένες σε τεράστια ταμπλό έκαναν σαφές ότι ο τόπος όντως είχε κάτι μαρτυρικό.

Νεομάρτυρες, ιδιοκτησία και πολιτιστική διπλωματία

Μια προσκυνηματική εκδρομή στα Ιεροσόλυμα δεν ήταν ανάμεσα στις ταξιδιωτικές μου προτεραιότητες. Ήταν, ωστόσο, όνειρο ζωής για τη μητέρα μου, όπως άλλωστε για πολλούς από τους συνταξιδιώτες του γκρουπ, και είπα να ακολουθήσω.

Στην πορεία έμαθα πολλά για το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, τη σχέση του με το κράτος του Ισραήλ, τους Παλαιστίνιους και τον αραβικό πολιτισμό γενικότερα, για τους νεομάρτυρες και τους κινδύνους που διατρέχει ο χριστιανισμός από τον σιωνισμό, το Ισλάμ αλλά και τον κομμουνισμό.

Μετά το κράτος του Ισραήλ το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο είναι ο μεγαλύτερος ιδιοκτήτης παλαιστινιακής γης, όπως πολύ νωρίς μας ενημέρωσε η ξεναγός μας, δίνοντάς μας έτσι και ένα ερμηνευτικό πλαίσιο μέσα από το οποίο μπορεί κανείς να εξηγήσει πολλά από όσα είδαμε και ακούσαμε στη συνέχεια.

Δημόσια κτίρια, ανάμεσά τους και το Κοινοβούλιο, για παράδειγμα, είναι χτισμένα σε οικόπεδα του Πατριαρχείου, ενώ παρασκηνιακές πωλήσεις γης και ακινήτων σε εταιρείες ισραηλινών συμφερόντων αποτελούν αιτία σφοδρών συγκρούσεων με την κοινότητα των ορθόδοξων Παλαιστινίων, και όχι μόνο.

Μόλις τον περασμένο Αύγουστο, το Ισραηλινό Ανώτατο Δικαστήριο ενέκρινε και οριστικά την πώληση ακινήτων που βρίσκονται σε παλαιστινιακή γη στα Ανατολικά Ιεροσόλυμα, μια υπόθεση που είχε οδηγήσει στην απομάκρυνση του προηγούμενου Πατριάρχη Ειρηναίου.

Το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων ανάγει την ύπαρξή του στην αρχαιότερη χριστιανική εκκλησία της Ιερουσαλήμ, ενώ οι θέσεις και τα προσκυνήματα που ελέγχει σήμερα ήρθαν στην κυριαρχία του σταδιακά και συχνά, πολύ μεταγενέστερα.

Το Φρέαρ του Ιακώβ, για παράδειγμα, αποκτήθηκε το 1860, ενώ η εκκλησία που επισκεφτήκαμε αναστηλώθηκε εν μέσω σφοδρών επιθέσεων του ισραηλινού στρατού και αποκλεισμού της περιοχής κατά τη διάρκεια της Δεύτερης Ιντιφάντας.

Στο επίκεντρο, ωστόσο, της ξενάγησής μας ήταν ο αποτρόπαιος θάνατος του Φιλούμενου του Κύπριου ή κατά κόσμον Σοφοκλή Χασάπη, ο οποίος το 1979 δέχτηκε επίθεση με τσεκούρι από ορθόδοξο Εβραίο έποικο, σύμφωνα με την τοιχογραφία που κοσμεί τον ναό.

Η ξεναγός μας, όπως και το Πατριαρχείο στις δημοσιεύσεις του, ήταν προσεκτική στο να μην κατονομάσει τη θρησκεία ή την εθνικότητα του δράστη – ένας ψυχικά ασθενής ο οποίος είχε δράσει αυτόνομα σύμφωνα με τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης. Μια ρήξη με την ισραηλινή κυβέρνηση θα ήταν, άλλωστε, επιζήμια.

Ο ελληνορθόδοξος και συντηρητικός Τύπος στην Ελλάδα και την Κύπρο, από όπου ο Φιλούμενος καταγόταν, δεν ήταν το ίδιο προσεκτικός, περιγράφοντας το περιστατικό με όρους τελετουργικής δολοφονίας, που παρέπεμπε σε μεσαιωνικά αντισημιτικά αφηγήματα: φανατικοί Εβραίοι είχαν με αγριότητα κόψει τα τρία δάκτυλα με τα οποία έκανε ο μοναχός το σημείο του σταυρού και είχαν χαράξει το σχήμα του στο πρόσωπό του.

Την επίσημη ανακήρυξη του Φιλούμενου σε άγιο το 2019, τριάντα χρόνια μετά τη δολοφονία του, μπορεί κανείς να δει μέσα από το πρίσμα των προσπαθειών της Κυπριακής και Ελληνικής Εκκλησίας, καθώς και των αντίστοιχων κυβερνήσεών τους, να συσφίξουν τις σχέσεις τους με την Εκκλησία των Ιεροσολύμων, αλλά και να επεκταθεί το κυπριακό και ελληνικό πολιτιστικό έρεισμα στην περιοχή μέσω του θρησκευτικού τουρισμού.

Τα οφέλη από τον τουρισμό είναι πολλαπλά και για το Ισραήλ, το οποίο, σύμφωνα και με πρόσφατες αναφορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χρησιμοποιεί τον τουρισμό ως πολιτικό μοχλό για την προώθηση του εθνικού του αφηγήματος και τη νομιμοποίηση των ισραηλινών εποικισμών.

Η προσπάθεια είναι γνωστή, ειδικά όσον αφορά τις χρήσεις της αρχαιολογίας από το κράτος του Ισραήλ. Ισως λιγότερο γνωστός, ωστόσο, είναι ο ρόλος της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας στη διάδοση του σιωνιστικού αφηγήματος.

Μπουζούκια και Realpolitik

Στο λεωφορείο που μας μετέφερε από το ένα προσκύνημα στο επόμενο –από τα Ιεροσόλυμα στην ημιτροπική κοιλάδα του Ιορδάνη Ποταμού, το δασώδες όρος Θαβώρ στα ανατολικά της κοιλάδας Γιεζρεέλ, την Κανά και την Τιβεριάδα στην περιοχή της Γαλιλαίας και την ορεινή έρημο της Ιουδαίας, μεταξύ άλλων– η ξεναγός, ανάμεσα στις ιστορίες της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης, είχε πολλά να πει για τη σύγχρονη ιστορία του τόπου.

– Η περιοχή της Παλαιστίνης, σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας της, βρισκόταν υπό ξένη κατοχή. Πέρσες, Ρωμαίοι, Βυζαντινοί, Σταυροφόροι, Οθωμανοί και τελευταίοι οι Άγγλοι εποίκισαν την περιοχή, ενώ η ισραηλινή κατοχή είναι μάλλον ό,τι καλύτερο έχει συμβεί στον τόπο.

– Οι Παλαιστίνιοι θα έπρεπε να έχουν δεχτεί το σχέδιο διάσπασης του ΟΗΕ το 1947, το σχέδιο που απέδιδε στο Ισραήλ με 30% του πληθυσμού το 54% του εδάφους, ενώ έθετε την Ιερουσαλήμ υπό τη διοίκηση του ΟΗΕ.

– Τέλος, όπως σε κάθε πόλεμο, έτσι και σ’ αυτόν υπήρξαν νικητές και ηττημένοι. Η αναφορά ήταν μάλλον στον Πόλεμο των Έξι Ημερών, κατά τη διάρκεια του οποίου το Ισραήλ κατέκτησε την Ανατολική Ιερουσαλήμ και τη Δυτική Όχθη, που προηγουμένως κατείχε η Ιορδανία, όπως εμφατικά ενημερωθήκαμε, καθώς και τη Λωρίδα της Γάζας, τα Υψίπεδα του Γκολάν και τη Χερσόνησο του Σινά.

Η προσκόλληση της Εκκλησίας σε οποιαδήποτε ισχυρή κοσμική εξουσία είναι φαινόμενο τόσο παλιό όσο η διαίρεση των δύο εξουσιών. Η περίπτωση του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων δεν αποτελεί εξαίρεση, αφού, παρά τις συγκρούσεις, η προώθηση των συμφερόντων της ισραηλινής κυβέρνησης φαίνεται να αποτελεί προϋπόθεση για την διατήρηση του προνομιακού ελληνοκεντρικού καθεστώτος του Πατριαρχείου.

Καθ’ οδόν, λοιπόν, για ένα από τα προσκυνήματά μας, πληροφορηθήκαμε ότι μια πραγματιστική ελληνική εξωτερική πολιτική οφείλει να είναι φιλο-ισραηλινή, δεδομένων μάλιστα των τουρκικών πιέσεων. Επιπλέον, και από την ίδια πάντα πραγματιστική σκοπιά, ο ισραηλινός τουρισμός στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια αποτελεί σημαντικό οικονομικό κεφάλαιο για τη χώρα.

Οι Ισραηλινοί, κατά την ξεναγό μας, η οποία φαίνεται να είχε σε όλα τη σύμφωνη γνώμη του ιερέα που μας συνόδευε, λατρεύουν άλλωστε τα μπουζούκια!

Οριενταλισμός και απαρτχάιντ

Ο τουρισμός έχει πολύ διαφορετικά αποτελέσματα ωστόσο για τους Παλαιστίνιους, όπως πληροφορηθήκαμε. Έχει οδηγήσει στην πολιτιστική και πολιτική τους αλλοτρίωση και τελικά στην αδιαφορία για την υπεράσπιση της γης και των δικαιωμάτων τους.

Άλλα αφηγήματα και αναπαραστάσεις, πέραν αυτού των διεφθαρμένων Αράβων, είχαν να κάνουν με τους διαιρεμένους πολιτικά Παλαιστίνιους και Άραβες γενικότερα, τους οπισθοδρομικούς, βρόμικους και εν δυνάμει βίαιους μουσουλμάνους.

Οι αναφορές ήταν πάντα σύντομες και υπεραπλουστευτικές, με ισχυρό ωστόσο αποτύπωμα, αφού οι περισσότερες από αυτές βασίζονται σε στερεοτυπικές έννοιες και ήδη βαθιά ριζωμένες ιδεοληψίες.

Το τείχος που οι Ισραηλινές αρχές άρχισαν να υψώνουν το 2002 με επιτυχία ανέκοψε τα βομβιστικά χτυπήματα και τις επιθέσεις αυτοκτονίας.

Στις συνειδήσεις των χριστιανών προσκυνητών η πληροφορία μάλλον επιβεβαίωσε αρνητικά τον επιθετικό χαρακτήρα των Παλαιστινίων ή και των μουσουλμάνων γενικότερα χωρίς να κάνει λόγο ωστόσο για τις συνθήκες δημιουργίας ή την ιστορία των διαφόρων μαχητικών κινημάτων ή ακόμη το δικαίωμα της ένοπλης αντίστασης.

Τα σκουπίδια στους δρόμους ή η εμφανής έλλειψη βασικών προϊόντων από τους περισσότερους χώρους εστίασης, προσφιλείς παρατηρήσεις και θέματα συζήτησης ανάμεσα στο γκρουπ, αποτελούσαν μια ακόμα απόδειξη της μουσουλμανικής πολιτισμικής κατωτερότητας.

Οι συνοδοί μας που γνωρίζουν πολύ καλά τον τόπο δεν είχαν κάτι να μας πουν για το γεγονός ότι η διακίνηση εμπορευμάτων, πόρων, η φορολογία, μεταξύ άλλων, και η αποκομιδή των σκουπιδιών είναι υπό τον άμεσο ή έμμεσο έλεγχο των ισραηλινών αρχών.

Ενα νεύμα της ξεναγού μας που κατηύθυνε το βλέμμα μας στην περαστική καλυμμένη με το νικάμπ μουσουλμάνα επιβεβαίωνε ό,τι γνωρίζουμε για την οπισθοδρομική, υπανάπτυκτη Μέση Ανατολή και τον μισογυνισμό της. Πίσω μας, στο μεταξύ, είχαμε μόλις αφήσει τις ευσεβείς μοναχές της Ιεράς Μονής Μάρθας και Μαρίας καλυμμένες και εκείνες με τα ανάλογα χριστιανικά τσαντόρ.

Οι πολιτικές διαιρέσεις ανάμεσα στους Παλαιστίνιους ή ανάμεσα στα αραβικά κράτη όσον αφορά το Παλαιστινιακό είναι κοινοί επίσης τόποι ενός οριενταλιστικού αφηγήματος που επιμένει να βλέπει τον αραβικό κόσμο ως μια αδιαίρετη οντότητα, προσδιοριζόμενη μόνο από ένα υποτιθέμενο κοινό θρήσκευμα.

Η διάσπαση της Φατάχ και της Χαμάς, η μη αναγνώριση της Παλαιστινιακής Αρχής από την τελευταία για τον ρόλο που παίζει πρωτίστως ως εγγυητή της ασφάλειας του Ισραήλ εργαλειοποιούνται στο πλαίσιο ενός ευρύτερου αφηγήματος που επιδιώκει να νομιμοποιεί την ισραηλινή κυβερνησιμότητα και το καθεστώς απαρτχάιντ που έχει επιβληθεί στους Παλαιστίνιους.

Θαύματα, λογοκρισία και η σύγκρουση των πολιτισμών

Μέσα στο καλοκαίρι αρχιερείς του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, μεταξύ των οποίων και ο Πατριάρχης Θεόφιλος Γ΄, κατέθεσαν αγωγές ενάντια στον συγγραφέα του βιβλίου «Λύτρωση – Περί Αγίου Φωτός», τον εκδοτικό οίκο αλλά και τον πρόεδρο του Εφορευτικού Συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, Σταύρο Ζουμπουλάκη, ο οποίος έγραψε τον πρόλογο.

Οι ενάγοντες ζητούν περισσότερα από εφτακόσιες χιλιάδες ευρώ και καταγγέλλουν «βαρύτατη ηθική βλάβη» καθώς το βιβλίο, σύμφωνα με τους ενάγοντες, «τροφοδοτεί […] την οξεία αντιπαράθεση, που υφιστάμεθα κατά τη συνύπαρξή μας με αραβόφωνους και εξυπηρετεί αλλότρια συμφέροντα».

Επίσης, όπως σημειώνεται παρακάτω, «ουκ ολίγες φορές, κατόπιν της κυκλοφορίας του […] μας έχουν εκφράσει πιστοί, που μας επισκέπτονται, αμφιβολίες ως προς τα ηθικά μας φρονήματα και ως προς το αν πορευόμαστε σύμφωνα με τους κανόνες και τις επιταγές της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, ή αν είναι αληθή όσα αναφέρουν οι εναγόμενοι περί απάτης και κοροϊδίας των πιστών».

Το βιβλίο, αποτέλεσμα ερευνητικής δημοσιογραφίας, τεκμηριώνει τη διαδικασία Αφής του Αγίου Φωτός και έχει προφανώς προκαλέσει αντιδράσεις ανάμεσα στα υψηλότερα κλιμάκια της Εκκλησίας.

Κατά την ξενάγησή μας στον Ναό της Αναστάσεως, ο οποίος στεγάζει και τον Πανάγιο Τάφο, το ιερότερο προσκύνημα και σπουδαιότερο ίσως μνημείο του χριστιανισμού, ο λόγος ήρθε και στο μεγαλύτερο των θαυμάτων της χριστιανοσύνης, το οποίο επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο το Μέγα Σάββατο και, όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα του Πατριαρχείου και με μεγάλη ακρίβεια και εμφατικά μας μεταφέρθηκε, «δεν χωρά καμίαν αμφισβήτησιν».

Οταν κανείς δεν γνωρίζει καλά τον τόπο σε όλη του την περιπλοκότητα, την κριτική μάλλον πρέπει να την αποφεύγει, όπως από την αρχή σχεδόν της περιήγησής μας μας είχαν προειδοποιήσει. Κι αυτό μάλλον διότι ο χριστιανισμός είναι σήμερα πάλι υπό διωγμό, όπως διάφοροι κύκλοι ισχυρίζονται, καθώς είναι αντιμέτωπος με τον ισλαμικό φονταμενταλισμό και τον κομμουνισμό, μεταξύ άλλων εχθρών.

Αυτό πάλι μας γνωστοποιήθηκε παρουσία μερικών δεκάδων μικρών κρανίων που βρίσκονται τοποθετημένα στην εσοχή ενός βράχου στο Σπήλαιο των Νηπίων, για να μας θυμίζουν το μαρτύριο των χριστιανών, οι απαρχές του οποίου χάνονται σχεδόν στον χρόνο, όπως άλλωστε γίνεται με όλους σχεδόν τους μύθους και τις λαϊκές παραδόσεις.

Σε αναζήτηση νέων συμμαχιών και καθώς τα γεωπολιτικά συμφέροντα στην περιοχή βρίσκονται σε φάση ριζικής αναδιάταξης, η Ελλάδα, μαζί με το Ισραήλ –παραπέμποντας σε ένα σχήμα του τύπου εμείς/άλλοι και μια άλλοτε απροσδιόριστη και άλλοτε ρητά προσδιορισμένη πολιτισμική απειλή που δεν είναι άλλη από το Ισλάμ– έχουν αναλάβει την υπεράσπιση του δυτικού πολιτισμού ως τα δύο τελευταία προπύργια της δημοκρατίας στη Νοτιοδυτική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η Εκκλησία, και πιο συγκεκριμένα το Πατριαρχείο των Ιεροσολύμων, τάσσεται ανοιχτά υπέρ της ελληνο-ισραηλινής αυτής συμμαχίας και της όποιας ισραηλινής κυβέρνησης και καταπίνει την κάμηλον όσον αφορά το Παλαιστινιακό, προκειμένου να διασφαλίσει τα δικά της συμφέροντα ή, όπως διατείνεται, την ελληνορθόδοξη πολιτισμική ακεραιότητα στην περιοχή.

Στην προσπάθειά της αυτή οικειοποιείται και αναπαράγει ισλαμοφοβικά αφηγήματα και μια πολιτισμική ρητορική που στόχο έχουν, από τη μια, την οικοδόμηση των απαραίτητων συναισθηματικών δεσμών με το ελληνορθόδοξο ποίμνιο και, από την άλλη, τη διαφύλαξη της εξουσίας της ως θεματοφύλακα της ελληνορθόδοξης ιστορίας και του πολιτισμού.

Η όποια κριτική στηλιτεύεται ως αντεθνική, αντιπατριωτική και αλλόπιστη. Το «πίστευε και μη ερεύνα», ωστόσο, σε αντίθεση με τη διαδεδομένη αντίληψη, με κανέναν τρόπο δεν αποτελεί ευαγγελικό αξίωμα. Όπως έγραφε, άλλωστε, ο Απόστολος Παύλος στην προς Εβραίους Επιστολή του, «εστί δε πίστις ελπιζομένων υπόστασις, πραγμάτων έλεγχος ου βλεπομένων».

δείτε ακόμα

Ιαπωνία: Τυφώνας, σεισμός και μωβ ουρανοί κυριολεκτικής… “αποκάλυψης”!

Η Γάτα

Υπερθέρμανση; Από τους 24 βαθμούς Κελσίου στους -7 σε λιγότερες από 24 ώρες

Η Γάτα

Πυκνό χιόνι στον Όλυμπο – Το έστρωσε για τα καλά

Η Γάτα

Πάνω από 130 οι νεκροί από τις πλημμύρες στην Ινδία – Η περίοδος μουσώνων έπρεπε να είχε λήξει

Η Γάτα

ΗΠΑ: Δρομέας χτυπήθηκε από κεραυνό λίγο πριν τον τερματισμό

Η Γάτα

ΗΠΑ: Ιστορική χιονοθύελλα για Σεπτέμβρη – Κοντά στα δύο μέτρα το χιόνι!

Η Γάτα
  • 465.590 Επισκέψεις