15/11/2018
  • Αναζήτηση
    Η Γάτα
  • Αναζήτηση
    Η Γάτα

Τι είναι το «Stalking»: Το ψυχιατρικό προφίλ και η πρόσφατη ποινικοποίηση του

Με τον αμερικάνικο όρο «Stalking», εννοείται η ανεπιθύμητη καταδίωξη ή επανειλημμένη παρακολούθηση από άτομο ή ομάδα προς άλλο άτομο. Οι συμπεριφορές καταδίωξης είναι αλληλένδετες με την παρενόχληση και τον εκφοβισμό, και μπορεί να περιλαμβάνουν την παρακολούθηση του θύματος αυτοπροσώπως ή την παρακολούθηση. Το «Stalking» χρησιμοποιείται με διαφορετικούς ορισμούς στην ψυχιατρική και την ψυχολογία, ενώ σε πολλές χώρες νομικά θεωρείται ποινικό αδίκημα

Σύμφωνα με μια έκθεση του 2002 του Εθνικού Κέντρου για τα Θύματα της Εγκληματικότητας των ΗΠΑ, «σχεδόν κάθε ανεπιθύμητη επαφή μεταξύ δύο ανθρώπων που άμεσα ή έμμεσα μεταδίδει μια απειλή ή θέτει το θύμα σε φόβο μπορεί να θεωρηθεί ως «Stalking».

Στο μυαλό ενός «Stalker»

Φαίνεται να είναι το αντίτιμο μιας διασημότητας: ένας stalker. Πολλές διασημότητες υποφέρουν από εμμονικούς θαυμαστές που τους παρακολουθούν, στέλνουν επιστολές και δεν τους αφήνουν σε χλωρό κλαρί – γίνονται χειρότεροι κι από τους παπαράτσι!

Μπορεί οι διασημότητες να κάνουν τις ειδήσεις, ωστόσο πολύ πιο συχνά είναι εκείνοι που ζουν μια κανονική ζωή – γυναίκες και άνδρες – οι οποίοι καταδιώκονται από κάποιον που γνωρίζουν, ή τους έχει βάλει στο μάτι για κάποιο λόγο.

Τι ενθαρρύνει αυτούς τους stalkers και πόσο επικίνδυνοι είναι;

Σύμφωνα με το Εθνικό Κέντρο για τα Θύματα Εγκλημάτων, 370.000 άνδρες καταδιώκονται ετησίως – ένας στους 45 άντρες. Περισσότερο από 1 εκατομμύριο γυναίκες παρακολουθούνται κάθε χρόνο. Περίπου μία στις δώδεκα γυναίκες θα υπάρξει θύμα στη διάρκεια της ζωής της.

Η προέλευση του Stalking

Υπάρχει μια γραμμή ανάμεσα στον ένθερμο διώκτη και τον stalker. «Το Stalking είναι πολύ περισσότερο για την πρόκληση φόβου», λέει ο Brook Zitek, DO, ένας εγκληματολόγος ψυχίατρος στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Temple στη Φιλαδέλφεια.

Η συντριπτική πλειοψηφία των stalkers είναι άνδρες – τέσσερις προς ένα, λέει ο Zitek. Οι ψυχίατροι έχουν αναπτύξει αρκετά το προφίλ ενός stalker:

  • Ο απορριφθής stalker. Αυτό το άτομο απορρίφθηκε σε μια σχέση και το αντιλαμβάνεται ως προσβολή, αισθάνεται τραυματισμένος και αναζητεί δικαίωση.
  • Ο μνησίκακος stalker. Αυτοί είναι αυτοδίκαια άτομα που νιώθουν αυτολύπηση, που μπορεί να προκαλούν, αλλά είναι λιγότερο πιθανό να ενεργήσουν επ ‘αυτού.
  • Ο stalker  που αναζητεί οικειότητα. Πιστεύουν ότι αγαπιούνται ή θα αγαπηθούν από το θύμα. Συχνά εστιάζουν σε κάποιον με υψηλότερη κοινωνική θέση. Αυτό το άτομο είναι νοητικά άρρωστο και παραληρητικό.
  • Οι ανίκανοι. Αυτό το άτομο είναι κοινωνικά καθυστερημένο. Δεν καταλαβαίνει πραγματικά τους κοινωνικούς κανόνες που σχετίζονται με τα ραντεβού και το ρομαντισμό. Είναι συνήθως ακίνδυνα
  • Ο αρπακτικός. Πρόκειται για σεξουαλική ικανοποίηση, έλεγχο και βία. Ο δράστης δεν γνωρίζει απαραίτητα το θύμα. Το θύμα μπορεί να μην ξέρει ότι έχει καταδιωχθεί. Αλλά ένας αρπακτικός σχεδιάζει την επίθεσή τους, το επαναλαμβάνει, έχει πολλές σεξουαλικές φαντασιώσεις γι ‘αυτό.

Οι απορριφθέντες και αρπακτικοί stalkers είναι πιο πιθανό να επιτεθούν στα θύματα τους, λέει ο Zitek.

Το άτομο που δεν του φαίνεται…

Οι ειδικοί αναφέρουν ότι οι stalkers δεν κάνουν μπαμ από μακριά.

«Φορούν μια μάσκα γοητείας, είναι οι πιο ευγενικοί, καλοί άνθρωποι, δεν θα γνωρίζετε τι συμβαίνει πραγματικά, παρά μόνο όταν εμφανίζονται ενδείξεις της συμπεριφοράς τους …»

«Ο δράστης είναι συνήθως ένας απομονωμένος και ντροπαλός άνθρωπος, ο οποίος ζει μόνος του, στερείται κάθε είδους σημαντικής στενής σχέσης – όχι μόνο σεξουαλικής μορφής, αλλά και φίλων ή οικογένειας», λέει ο John Moore, ένας εξουσιοδοτημένος επαγγελματίας σύμβουλος στο Σικάγο. «Υπάρχει επίσης μια ναρκισσιστική διαταραχή της προσωπικότητας και πολύ χαμηλή αυτοεκτίμηση. Θεωρεί ότι είναι το πιο σημαντικό πρόσωπο στον κόσμο».

Πολλοί άνθρωποι καταδιώκουν κάποιον που έχουν γνωρίσει μόνο για λίγο – κάποιος που δεν τον ξέρουν πραγματικά, ή τον γνωρίζουν ελάχιστα. Ο stalker μπορεί επίσης να επικεντρωθεί σε μια διασημότητα, ειδικά αν τον έχουν δει αυτοπροσώπως – σε δημόσια εμφάνιση όπως μια συναυλία. «Αναπτύσσουν περίπλοκες σκέψεις για αυτό το άτομο, αισθάνονται ότι αυτό το πρόσωπο είναι η απάντηση στα όνειρά τους», λέει ο Moore.

Οι stalkers γράφουν αμέτρητα γράμματα ή μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στα θύματά τους, αναζητώντας την προσοχή. Κάνουν επαναλαμβανόμενες τηλεφωνικές κλήσεις, στέλνουν δώρα, λουλούδια, καραμέλες, κάρτες. Παρακολουθούν κρυφά το θύμα, είτε με αυτοκίνητο είτε με ύπουλο τρόπο – με πρόσβαση στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο του θύματος.

«Έχουμε δει αυτό σε πολλές περιπτώσεις. Ο Stalker ανακτά τον κωδικό πρόσβασής σας και διαβάζει όλα τα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σας», λέει ο Moore στο WebMD. «Πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν τον ίδιο κωδικό πρόσβασης για πολλά πράγματα – το ATM, διάφορους λογαριασμούς ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και ιστότοπους. Οι Stalkers είναι συχνά αρκετά έξυπνοι να το καταλάβουν και να το χρησιμοποιήσουν για να μπουν στο email. Παίρνουν ακόμη και στον τραπεζικό λογαριασμό του θύματος, να μάθουν ποια ΑΤΜ χρησιμοποιούν, που πήγαν για φαγητό, τι ψώνια έκαναν».

Social media και Stalking

Είναι παρήγορο να υποθέτουμε ότι υπάρχει μια τεράστια διαφορά ανάμεσα στα αβλαβή κοινωνικά μέσα μαζικής ενημέρωσης και το είδος που ξεπερνάει τα όρια και φθάνει την εγκληματική συμπεριφορά, αλλά το χάσμα μεταξύ των δύο δεν είναι τόσο μεγάλο όσο θέλουμε να σκεφτούμε.

Το Twitter, το Facebook και το Instagram έχουν εξομαλύνει την ιδέα της πρόσβασης στους ανθρώπους όποτε θέλουμε, και σιγά-σιγά διέλυσε την έννοια της ιδιωτικής ζωής, υποστηρίζει άρθρο της Guardian. Οι άνθρωποι έχουν γίνει άνετοι με την ιδέα να παρακολουθούνται από τις κυβερνήσεις και τις εταιρείες μέσω των τηλεφώνων τους, μέχρι τη στιγμή που συνειδητοποιούν την πλήρη έκταση της επιτήρησης. Χρησιμοποιώντας αυτές τις υπηρεσίες, ακόμα και αν κλείσουμε κάθε ρύθμιση απορρήτου που μας δίνεται (και πολλοί δεν το κάνουν) δίνουμε στους ανθρώπους αφύσικη πρόσβαση στη ζωή μας.

Οι εταιρείες κοινωνικών μέσων ενημέρωσης δεν προέβλεψαν κατά κάποιον τρόπο ότι παρείχαν άριστα εργαλεία για τους stalkers, οι οποίοι μπορούν να γίνουν εμμονικοί με χρήστες-θύματα που ίσως δεν γνωρίζουν καν και για πολλούς λόγους.

Όσον αφορά την παραδοσιακή ιδέα του stalker, υπάρχουν μερικά στοιχεία αναγνώρισης. Ωστόσο, οι περισσότεροι από αυτούς τους όρους συνδέονται με την ιδέα της φυσικής καταδίωξης από άλλο άτομο. Τώρα περισσότερο από ποτέ, ο όρος πρέπει να επαναπροσδιοριστεί, αναφέρει το studybreaks.com

Λόγω της ανόδου των κοινωνικών μέσων ενημέρωσης, οι εγκληματίες μπορούν τώρα να καταδιώξουν τα θύματά τους πίσω από μια οθόνη υπολογιστή. Παρόλο που η θεμελιώδης ιδέα πίσω από την πράξη δεν έχει αλλάξει, δεν χρειάζονται πλέον η φυσική παρουσία για να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τη ζωή του θύματος.

Cyber-bullying και Stalking

Δυο ειδών παρενοχλήσεις. Πολλές νομοθεσίες, όπως η Αυστραλιανή, συνδέουν το Cyber-bullying και το Stalking όταν κάποιος ασκεί επιθετική, απειλητική ή παρενοχλητική συμπεριφορά με τη χρήση της τεχνολογίας. Μπορεί να συμβεί σε άτομα σε οποιαδήποτε ηλικία, ανά πάσα στιγμή και συχνά ανώνυμα.

Παραδείγματα cyber-bullying περιλαμβάνουν:

  • Δημοσιεύσεις με ενοχλητικά μηνύματα, εικόνες ή βίντεο online
  • Επανειλημμένα ανεπιθύμητα μηνύματα online
  • Καταχρηστικά κείμενα και μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου
  • Αποκλεισμό ή εκφοβισμό άλλων σε απευθείας σύνδεση
  • Δημιουργία πλαστών προφίλ κοινωνικής δικτύωσης ή ιστοσελίδες που προκαλούν βλάβη
    online με κουτσομπολιά και συνομιλία, και κάθε άλλη μορφή ψηφιακής επικοινωνίας που δημιουργεί διακρίσεις, εκφοβίζει, αποσκοπεί να προκαλέσει βλάβη ή να προκαλέσει κάποιον φόβο για την ασφάλειά τους.

Ποινικοποίηση του «Stalking» στην Ελλάδα

Στις τροποποιήσεις του Ποινικού Κώδικα, Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, καθώς και στο νόμο για την αντιμετώπιση της ενδοοοικογενειακής βίας, περιλαμβάνει το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης για την Κύρωση της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη και την Καταπολέμηση της Βίας κατά των γυναικών και της Ενδοοικογενειακής Βίας (Σύμβαση Κωνσταντινούπολης), αναφέρεται πλέον και το «Stalking».

Στις νέες ρυθμίσεις αναφέρεται ως η: Ενίσχυση της ποινικής νομοθεσίας για την αντιμετώπιση εγκλημάτων που διαπράττονται σε βάρος των γυναικών (ακρωτηριασμός γεννητικών οργάνων, stalking, «εγκλήματα τιμής») 

Με την τέταρτη παράγραφο και σύμφωνα με το άρθρο 34 της Σύμβασης ποινικοποιείται το λεγόμενο Stalking, δηλαδή μία επίμονη συμπεριφορά καταδίωξης ή παρακολούθησης, με την οποία η επέμβαση στην ιδιωτική σφαίρα του θύματος είναι ιδιαιτέρως επαχθής. Ως εκ τούτου, στην παράγραφο 1 του άρθρου 333 ΠΚ προστίθεται δεύτερο εδάφιο. Το νέο αδίκημα που τυποποιείται, σε αντίθεση με αυτό της απειλής, δεν τελείται με απειλή βίας ή άλλης παράνομης πράξης ή παράλειψης, αλλά με την επίμονη καταδίωξη ή παρακολούθηση του θύματος, η οποία πραγματοποιείται είτε με την επιδίωξη διαρκούς επαφής μέσω τηλεπικοινωνιακού ή ηλεκτρονικού μέσου (π.χ. αποστολή μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, τηλέφωνα κλπ.), είτε με διαρκείς επισκέψεις στο περιβάλλον του θύματος, παρά την εκπεφρασμένη αντίθετη βούλησή του, προκαλώντας στο θύμα τρόμο ή ανησυχία.

Newsroom
Η Γάτα
Δείτε όλα τα άρθρα
Newsroom Η Γάτα

Ακολουθείστε μας!

  • 83.623 Επισκέψεις